Հայաստանը դուրս է մղվում ԵՄ Արևելյան գործընկերությունից

Sorry, this entry is only available in Armenian and Russian. For the sake of viewer convenience, the content is shown below in this site default language. You may click one of the links to switch the site language to another available language.

 

Ամիսներ տևած սպասումից հետո նոյեմբերի 18-ին ԵՄ արտաքին քաղաքականության և անվտանգության հարցերով գերագույն հանձնակատար Ֆեդերիկա Մոգերինին և Եվրամիության ընդլայնման և հարևանության հարցերով հանձնակատար Յոհաննես Հանը Բրյուսելում հանդես եկան հայտարարությամբ ԵՄ հարևանության քաղաքականության վերաբերյալ: «Եվրոպական հարևանության քաղաքականության վերանայում» վերնագիրը կրող փաստաթղթում Հայաստանը ոչ մի անգամ չի հիշատակվում: Չեն հիշատակվում նաև Ադրբեջանն ու Բելառուսը, մինչդեռ Մոլդովան, Վրաստանն ու Ուկրաինան հիշատակվում են բազմիցս: Մասնավորապես, այս երկրների վերաբերյալ փաստաթղութը շեշտում է Մոլդովայի, Վրաստանի և Ուկրաինայի հետ էներգետիկ շուկայի ինտեգրումն ընդլայնելու ԵՄ պատրաստակամությունը:

Արդյո՞ք այս փաստաթուղթը փաստացի նշանակում է, որ Հայաստանն այլևս Արևելյան գործընկերության մաս չի կազմում: Այս հարցը դեռևս հստակ պատասխան չունի: Կա երկու հնարավոր տարբերակ։ Առաջին տարբերակի համաձայն, Հայաստանն այլևս չի դիտարկվում որպես Եվրամիության ակտիվ գործընկեր: Ըստ այդ տարբերակի՝ երկար մտորումներից հետո Արևմուտքը հաշտվել է Հայաստանի՝ Ռուսաստանին ինտեգրվելու որոշման հետ: Այս առումով ուշագրավ է, որ վերջերս Հայստանում ԵՄ պատվիրակության ղեկավար դեսպան Պյոտր Սվիտալսկին lragir.am-ին տրված հարցազրույցում նշել էր, որ ԵՄ-ն լուրջ է վերաբերվում  ՀՀ ինքնիշխանությանը և երբեք Հայաստանին բարդ ընդրություն չի պարտադրելու: Ըստ այդմ՝ կարելի է ակնկալել ԵՄ-Հայաստան համագործակցության կտրուկ կրճատում:

Ըստ երկրորդ տարբերակի՝ այս փաստաթղթում Հայաստանի մասին հիշատակման բացակայությունը պայմանավորված է նրանով, որ ՀՀ-ԵՄ հարաբերությունների համար նոր ձևաչափ է մշակվում: 2013 թվականից մինչ օրս այդ նոր ձևաչափի մասին բազմիցս խոսվել է, այդուհանդերձ, դեռևս պարզ չէ, թե ինչպիսին պետք է լինի այն: Մեկ բան, սակայն, պարզ է՝ նոր ձևաչափն այլևս Արևելյան գործընկերությունը չէ: Հրապարակված փաստաթուղթը փաստացի բոլորի համար հստակեցրեց Արևելյան գործընկերության հին ձևաչափի ավարտը: Այժմ ԵՄ-ի համար կա երեք առաջնային գործընկեր Արևելյան հարևանության վեց երկրների թվում, և այդ երկրների թվին Հայաստանը չի պատկանում: Թե ինչպես կզարգանան ԵՄ-Հայաստան հարաբերությունները՝ ներկայումս պարզ չէ, սակայն այս դեպքում ևս ուշագրավ է դեսպան Սվիտալսկու վերոհիշյալ հարցազրույցը, որի ընթացքում նա հիշեցրել էր, որ ԵՄ-ն Հայաստանի ամենամեծ դոնորն ու ներդրողն է, արտահանման ամենամեծ շուկան: «Միայն կես միլիարդ եվրո հատկացվել է Հայաստանի զարգացման համար, և դրա դիմաց Եվրոպան ոչինչ չի պահանջում»: Այդուհանդերձ, ըստ դեսպանի, ցավալի է, որ այդ գործողությունների պատասխանը սուտն է դառնում: Ու թեև դրանից հետո դեսպանը հայտարարել է. «Մենք շարունակելու ենք աշխատանքը և ավելի մեծ ջանքեր ենք գործադրելու, որպեսզի ցույց տանք իրական պատկերը», ակնհայտ է դառնում, որ Եվրամիությունն, ի վերջո, հոգնել է ՀՀ կառավարության մանիպուլացիոն մարտավարությունից:

Մասնավորապես՝ վաղուց արդեն մեր երկրի կառավարությունը սովորություն է դարձրել պնդել, որ ՀՀ ամենախոշոր տնտեսական գործընկերը Ռուսաստանն է, երբ իրականում դա այդպես չէ: Մասնավորապես, այս տարվա մայիսին ՀՀ Նախագահ Սերժ Սարգսյանը «Վաշինգտոն փոստ» թերթին տրված հարցազրույցում, փորձելով արդարացնել ԵՏՄ-ին միանալու Հայաստանի որոշումը, նշել էր, որ «Մենք չենք կարող վաճառել հայկական կոնյակը Փարիզում, սակայն այն լավ վաճառվում ենք Ռուսաստանի Դաշնությունում»: Ըստ նախագահի՝ Հայաստանը պրագմատիկ որոշում է կայացրել, սակայն նմանօրինակ պնդումները տնտեսական ցուցանիշների փաստացի աղավաղում են: Նախքան ԵՏՄ-ին միանալը 2013թ. Հայաստանը ԵՄ երկրներ մոտ 121 միլիոն դոլար արժողությամբ ավելի է ապրանք արտահանել, քան Ռուսաստան: Նախագահ Սարգսյանի նմանօրինակ հայտարարություններն ավելի շուտ ներքին լսարանի համար են նախատեսված: Հաշվի առնելով ԵՄ-ից Հայաստանի տնտեսական կախվածությունը և Ռուսաստանում տնտեսական ճգնաժամը՝ ճիշտ կլիներ, եթե ՀՀ կառավարությունը մի քիչ ավելի զգույշ լիներ նմանօրինակ հայտարարություններ ու քաղաքական ընտրություններ կատարելիս:

Փաստացի այսօր ականատես ենք լինում ՀՀ կառավարության՝ տվյալների հետ մանիպուլացիաներ անելու ու ոչ ադեկվատ քաղաքական քայլերի հետևանքներին: Որևէ համագործակցություն չի կարող միակողմանի լինել, ու քանի դեռ ՀՀ-ն խոսքերի մակարդակում պնդում է, որ պատրաստ է շարունակել համագործակցությունը ԵՄ-ի հետ, սակայն իրականում խոչընդոտում է ԵՄ-ՀՀ հարաբերությունների խորացմանը երկրի ներսում ԵՄ-ի մասին թյուր ինֆորմացիա տարածելով, կարելի է ակնկալել միայն և միայն Եվրոպայի հետ հարաբերությունների վատթարացում: ԵՄ-ի կողմից հրապարակված փաստաթուղթը հուշում է, որ ժամանակն է վերանայելու նմանօրինակ վերաբերմունքը:

Աննա Փամբուխչյան,

«Իրազեկ Քաղաքացիների Միավորում»

Related Posts: