ԵԽ հանձնակատարի տարեկան զեկույցը Հայաստանում մարդու իրավունքների վերաբերյալ

Извините, этот техт доступен только в “Армянский”. For the sake of viewer convenience, the content is shown below in the alternative language. You may click the link to switch the active language.

Եվրոպայի խորհրդի մարդու իրավունքների հանձնակատար Դունյա Միյատովիչը հրապարակել է 2018թ. իր պաշտոնավարման 9 ամիսներն ամփոփող զեկույց, որում տեղ են գտել մարդու իրավունքներին առնչվող այնպիսի ոլորտներ, ինչպիսիք են կանանց, փախստականների և ապաստան փնտրողների, հաշմանդամություն ունեցող անձանց, երեխաների, իրավապաշտպանների և լրագրողների իրավունքները, ինչպես նաև LGBTI անձանց պաշտպանությանը վերաբերող հարցեր:

Եվրահանձնակատարի այցը Հայաստան

Դունյա Միյատովիչի այցը Հայաստան տեղի է ունեցել 2018թ. սեպտեմբերի 15-20-ը, որի ընթացքում նա կենտրոնացել է կանանց իրավունքների, գենդերային հավասարության և ընտանեկան բռնության, խոցելի խմբերի իրավունքների պաշտպանության, ինչպես նաև նախկինում մարդու իրավունքների խախտումների հաշվետվողականության վրա: Այցի ընթացքում հանձնակատարը և նրա գլխավորած պատվիրակությունը հանդիպել են իշխանությունների տարբեր ներկայացուցիչների, քաղհասարակության անդամների, քաղաքական և իրավական փորձագետների, դիվանագետների, ինչպես նաև Մարդու իրավունքների պաշտպանի հետ:

Կանանց իրավունքների մասին

Մարդու իրավունքների հանձնակատարն իր ամփոփիչ զեկույցում կոչ է արել Հայաստանի իշխանություններին ապահովել կանանց լիարժեք և արդյունավետ ներկայացվածություն հանրային որոշումների կայացման գործում՝ հատկապես բարձր և տեղական մակարդակներում, ինչպես նաև ապահովել հավասար հասանելիություն և հավասար աշխատավարձեր աշխատաշուկայում: Շարունակվող գենդերային կարծրատիպերին դիմակայելու համար նա կարևորել է գենդերային հավասար կրթական միջավայր ստեղծելու անհրաժեշտությունը:

Անդրադառնալով ընտանեկան բռնությանը՝ հանձնակատարը ողջունել է վերջին օրենսդրական փոփոխությունները և Հայաստանի կողմից 2018թ. հունվարի 18-ին Ստամբուլի կոնվենցիայի («Կանանց նկատմամբ բռնության և ընտանեկան բռնության կանխարգելման և դրա պայքարի մասին կոնվենցիա») ստորագրումը: Նա Հայաստանին խորհուրդ է տվել վավերացնել այդ կոնվենցիան՝ միաժամանակ ապահովելով, որ նոր ընտանեկան օրենսդրությունն արդյունավետ կիրառվի գործնականում: Մասնավորապես, ըստ նրա, դա կարող է լինել ընտանեկան բռնությունից տուժածների համար ապաստարանների հասանելիությունն ընդլայնելու և այդ ապաստարաններում ապրող երեխաների կրթության հասանելիությունն ապահովելու ճանապարհով:

Հաշմանդամություն ունեցող անձանց, ծերերի և երեխաների իրավունքների մասին

Դունյա Միյատովիչը ողջունել է Հայաստանի ձեռնարկած ջանքերը հաշմանդամություն ունեցող անձանց դեինստիտուցիոնալիզացման ուղղությամբ և երկրի ստանձնած հանձնառությունը՝ մինչև 2025թ.-ը ապահովել ներառական կրթություն հաշմանդամություն ունեցող երեխաների համար: Նա նկատել է, որ անհրաժեշտ է հատուկ ուշադրություն դարձնել նաև նախադպրոցական մակարդակում ներառական կրթությանը և հավասարություն ապահովել հաշմանդամություն ունեցող և չունեցող երեխաների միջև:

Անդրադառնալով երեխաների իրավունքներին՝ հանձնակատարը խորհուրդ է տվել Հայաստանին ակտիվացնել ջանքերը երեխաների աղքատության դեմ պայքարում և երաշխավորել բոլոր երեխաների համար համապատասխան կենսամակարդակ: Մասնավորապես, նա մտահոգություն է հայտնել պետական խնամակալություն իրականացնող այն հաստատությունների վերաբերյալ, որտեղ ապրում են սոցիալ-տնտեսական խնդիրների բախվող ծնողների երեխաները: Հանձնակատարը խրախուսել է Հայաստանի իշխանություններին բավարար աջակցություն ցուցաբերել այն ծնողներին, որոնք ցանկանում են վերսկսել իրենց երեխաների խնամքը, և զուգահեռաբար շարունակել խթանել որդեգիր խնամակալությունը՝ այդ թվում հաշմանդամություն ունեցող երեխաների համար: Միյատովիչը նաև խորհուրդ է տվել Հայաստանին բարելավել օրենսդրությունը սեռական շահագործումից և սեռական բռնությունից երեխաների պաշտպանության մասով՝ մասնավորապես վավերացնելով համապատասխան խնդիրներին անդրադարձող Եվրոպայի խորհրդի Լանսարոտեի կոնվենցիան:

Հայաստանում ծերերի սոցիալական պաշտպանության անբավարար մակարդակի վերաբերյալ հանձնակատարն առաջարկել է բարձրացնել ծերության թոշակները՝ ընդլայնելով տնային կամ համայնքի ներսում առողջական խնամքի հասանելիությունը և ավելացնելով գերիատրիկ խնամքի մասնագետների թիվը:

LGBTI անձանց իրավունքների մասին

Դունյա Միյատովիչը կարևոր շեշտադրում է կատարել նաև LGBTI համայնքի ներկայացուցիչների իրավունքների պաշտպանության հարցում՝ խորհուրդ տալով իշխանություններին ընդունել պատշաճ համապարփակ հակախտրական օրենսդրություն: Նա նաև կոչ է արել կառավարությանը հապշտապ և վճռական քայլեր ձեռնարկել LGBTI անձանց նկատմամբ բռնության բոլոր դրսևորումների, ատելության խոսքի և ատելության վրա հիմնված հանցագործությունների դեմ: Խորհրդարանականներին էլ հանձնակատարը կոչ է արել միանշանակ կերպով մերժել ցանկացած օրենսդրական առաջարկ, որը կարող է խախտել LGBTI անձանց իրավունքները կամ տրամադրություններ սադրել նրանց դեմ:

Անցյալի հաշվետվողականության մասին

Ինչ վերաբերում է անցյալում մարդու իրավունքների խախտումների հաշվետվողականությանը, եվրահանձնակատարը ողջունել է Հայաստանի իշխանությունների ձեռնարկված քայլերը 2008թ. մարտին տեղի ունեցած բռնության տասը զոհերի պատասխանատուներին գտնելու ուղղությամբ: Այնուամենայնիվ, նա ընդգծել է, որ գործընթացը պետք է լինի օրենքի գերակայության, դատական անկախության և քրեական անփութության մեջ մեղադրվող ցանկացած անձի անմեղության կանխավարկածը հարգելու պայմաններում:

Ի վերջո, հանձնակատարը կոչ է արել բոլոր քաղաքական գործիչներին և կարծիք ձևավորողներին հատուկ ուշադրություն դարձնել և զերծ մնալ իրենց հանրային ելույթներում բևեռացման տանող, պիտակավորող կամ հրահրող բառապաշարից:

Վիկտորյա Անդրեասյան

«Իրազեկ քաղաքացիների միավորում»

Похожие записи: